Van Ambitie tot Impact: Reflecties op Vier Future-Fit Previewsessies

BLOG

In de afgelopen vier weken organiseerden we vier Future-Fit Preview Sessies, met prof. Rob van Tulder (RSM) en prof. Karen Maas (Impact Centre Erasmus) voor bedrijfsleiders en besluitvormers van een breed scala aan bedrijven en organisaties. Samen onderzochten we wat er nodig is om toekomstgerichte organisaties op te bouwen, wisselden we perspectieven uit en bespraken we de kansen en uitdagingen die voor ons liggen.

De sessies begonnen met reflecties op ons onderzoek dat we samen met Change Inc. en Impact Centre Erasmus hebben uitgevoerd. Je kunt hier het whitepaper lezen: 'De duurzame transitie in Nederland 2026' met het resultaat van het onderzoek onder 307 senior besluitvormers van Nederlandse organisaties.

De bevindingen zijn behoorlijk interessant. 83% van de organisaties heeft duurzaamheidsdoelen. Toch wordt slechts 19% verantwoordelijk gehouden voor hen. En 56% meet hun impact.

De kloof tussen ambitie en realisatie is geen kennisprobleem. Het is een structurele organisatie, in strategie, bestuur en capaciteit.

Op basis van ons onderzoek hebben we drie implicaties geïdentificeerd voor organisaties om Future-Fit te worden:

1. Duurzaamheid is een strategisch kernthema: Organisaties die duurzaamheid integreren in hun kernactiviteiten, creëren nieuwe marktkansen en versterken hun concurrentiepositie. De vraag is niet langer of je moet handelen, maar hoe snel en hoe diep.
2. Strategische meetbaarheid als nieuwe standaard: De volgende fase vereist professionalisering. KPI's die verder gaan dan afvinkjes. Kwalitatieve 'Key Practice Indicators' als tegenwicht voor de checklistval. Meten wat er daadwerkelijk verandert, niet alleen wat makkelijk te tellen is.
3. Samenwerking is de sleutel: Veel duurzaamheidsuitdagingen overstijgen de grenzen van één enkele organisatie. Bedrijven die actief samenwerken over hun waardeketens, met partners, leveranciers en klanten, boeken aantoonbaar meer vooruitgang. Future-Fit is geen solosport.

Waarom Future-Fit? Wat betekent het eigenlijk?
We leven in een complexe wereld die volatiel, onzeker, complex en ambigu is. De kosten van passiviteit stijgen snel: regelgevende druk, talentverwachtingen, investeerderscontrole en reputatierisico. Doelgerichte organisaties zijn niet alleen duurzamer, ze zijn veerkrachtiger, innovatiever en uiteindelijk concurrerender. 

Daarom is het essentieel om Future-Fit te worden
Een Future-Fit-organisatie neemt maatschappelijke behoeften als uitgangspunt, niet als een bijzaak. Het herpositioneert zijn waardepropositie, herontwerpt zijn operaties voor wendbaarheid en impact, en vertaalt strategie naar een uitvoerbare aanpak. De reis loopt van ambitie via strategie, implementatie en output, tot aan meetbare maatschappelijke impact. De meeste organisaties stoppen ergens in het midden. De vraag is: waar pauzeren jullie, en waarom?

Hoe word je future-fit?
Rob van Tulder schetste zes assen voor de reis:

1. Begrijp je startpositie: overbrug de kloof tussen intentie en realisatie
2. Strategiseer: verschuif de dominante mindset van risicobeheer naar het creëren van kansen
3. Leid verder dan compliance: investeer in visie en doelgerichte indicatoren
4. Mobiliseren: bouw een geloofwaardig en overtuigend duurzaamheidsverhaal
5. Bouw interne veerkracht: investeer in je mensen als change agents
6. Bouw partnerschappen: future-fit kan niet alleen worden bereikt

De route die je neemt hangt af van waar je bent. Organisaties die aan het begin van deze reis staan, zouden een responsievere route moeten volgen, voortbouwend op externe druk. Terwijl bedrijven die al stappen zetten, klaar zijn voor de vaardighedenroute, leren door te doen. Sommigen zijn klaar om samen te werken en stimuleren samen met anderen systemische veranderingen.

De rol van veranderaars
Een van de meest energieke onderdelen van elke sessie was het gesprek over wie deze transformatie binnen een organisatie aandrijft. Niet het strategiedocument. Niet het ESG-rapport. Mensen. Een change agent is geen functietitel. Het is een profiel, een combinatie van houding, capaciteit en gedrag. De acht bepalende kenmerken:

• Zelfreflectie en zelfbeoordeling: eerlijk je eigen handelen onderzoeken, zelfs als dat ongemakkelijk is
• Enthousiast, gepassioneerd en inspirerend: energie werkt aanstekelijk; change agents nemen anderen mee
• Systeemdenker met het vermogen om problemen op te lossen: verbindingen zien die anderen missen
• Toegewijd aan levenslang leren: in een snel veranderende wereld is stilstaan een stap terug
• Sterke, boeiende communicator: niet alleen informerend, maar inspirerend en mobiliserend
• Samenwerkend en faciliterend: meer bereiken door anderen ruimte te geven dan door het voortouw te nemen
• Proactief en creatief, niet reactief: richting bepalen in plaats van te wachten tot de wereld handelt
• Verantwoordelijk lid van de gemeenschap: niet alleen verantwoordelijk tegenover aandeelhouders, maar ook aan de samenleving als geheel
• De vraag die we in elke sessie stelden: wat zijn de belangrijkste kenmerken waarbij je jezelf sterk beoordeelt en welke eigenschappen moet je verder ontwikkelen?

Key Performance Illusions: Waar je op moet letten
Karen Maas bracht een van de scherpste uitdagingen van de sessies mee: we meten onszelf in een vals gevoel van vooruitgang. KPI's worden vervolgens Key Performance Illusions.

Albert Einstein zei het eenvoudig: "Niet alles wat geteld kan worden, telt — en niet alles wat telt kan worden geteld." Edward Deming voegde toe: "Niets wordt belangrijker alleen omdat je het kunt meten. Het wordt meetbaarder, dat is alles."

De meest voorkomende performanceillusies:

• Scope 1+2 rapporteren alsof dat het hele verhaal is: voor de meeste bedrijven valt 65–95% van hun ecologische voetafdruk in Scope 3. Het makkelijke deel melden en het duurzaam noemen is de illusie.
• Klimaatneutraal via compensatie: het kopen van compensatierechten is geen bedrijfsmodel. Het is een vertragingstactiek.
• % vrouwen in het senior management: een percentage zegt niets over inclusie, loongelijkheid, doorgroeimogelijkheden of behoud van het personeel. Het getal ziet er goed uit; de realiteit is dat misschien niet.
• % van de leveranciers die een gedragscode hebben ondertekend: een handtekening is geen bewijs van naleving. Het is bewijs van een gesprek.
  De verschuiving die moet plaatsvinden verschuift van wat hebben we gedaan? naar wat is er veranderd? Van input en activiteiten tot resultaten en impact. KPI's die je impact weerspiegelen, zijn de KPI's die je daadwerkelijk iets vertellen.

De Future-Fit Accelerator: Structuur en waarom meedoen
De Future-Fit Accelerator is ons antwoord op de structurele kloof tussen ambitie en realisatie. Geen cursus. Geen eendaagse workshop. Een transformatieprogramma van 12 maanden, gebaseerd op de wetenschappelijke kennis van Impact Centre Erasmus, gecombineerd met TOSCA's praktische ervaring met organisatorische organisatie.

Hoe het is opgebouwd:

Het programma loopt twee parallelle sporen.
De In-Company Track ondersteunt elke organisatie individueel
De Share & Learn Track brengt de groep van vijf tot tien organisaties samen

Zes redenen om lid te worden:

1. Gebaseerd op onderzoek: gebaseerd op de wetenschap van Karen Maas (ICE) en Rob van Tulder (RSM)
2. Wetenschap en praktijk gecombineerd: TOSCA brengt de implementatie-ervaring mee
3. Je eigen veranderagenten: vijf medewerkers per organisatie worden getraind; de kennis blijft intern
4. Peer learning in een kleine cohort: maximaal tien organisaties, maximale diepgang
5. Meetbare resultaten: twee Business Scans geven je een harde voor-en-na-cijfer
6. C-level anker: een bestuurssponsor zorgt ervoor dat de resultaten in de strategie worden opgenomen, niet alleen op papier

We beginnen in september 2026. De groep is bewust klein. Als je overweegt mee te doen, is dit het moment om te onderzoeken of dit de juiste match is voor jouw organisatie.

Nieuwsgierig? We zouden graag een gesprek voeren — geen verplichting, alleen verkennen. [e-mail ons: info@toscatribe.nl] | [Download de brochure] | [Bezoek futurefitaccelerator.com]
Ulrike de Jong & Nicolette Loonen, TOSCA In samenwerking met prof. Rob van Tulder (RSM) en prof. Karen Maas (Impact Centre Erasmus)